Mochle jest niewielką wsią znajdującą się w granicach administracyjnych gminy Sicienko- oddaloną ok 8km. na płn.-zach. od Bydgoszczy. Dobrą infrastrukturę komunikacyjną wsi zapewnia sieć dróg, na którą poza drogą wojewódzką nr 244- przebiegającą przez centrum wsi- składają się także drogi powiatowe i gminne. Zadowalający stan dróg oraz malownicze usytuowanie wsi (wiekowa aleja kasztanowcowa, urokliwe okolice obfitujące w pola uprawne o pagórkowatej rzeźbie terenu, enklawy leśne, zadrzewienia śródpolne oraz stawy i oczka wodne)- stanowią bodziec zarówno dla turystów, jak i licznych inwestorów zainteresowanych niejednokrotnie osiedleniem się na stałę w tej przyjaznej i gościnnej wsi.

  Jak podaje Stanisław Kozierowski: "Badanie nazw topograficznych" Poznań 1914-1928- pierwsza wzmianka o Mochlu pochodzi z 1237r. Następna odnaleziona pisemna wzmianka o Mochlu pochodzi z Rocznika Byszewskiego 1313 roku (Annales Byszewiensis s.265). W roku tym synowie wojewody brzeskiego Wilka z Kościelca- Jan i Florian z rodu Awdańców z Izbicy zlecili Lucim i Mochle "Licino et Mochle" zakonowi mniszemu Cystersów(Sacer Ordo Cisterciensis)*. Wiadomo, że założony w 1098r. przez św. Roberta z Molesmes w Cistercium k/Dijon we Francji zakon- słynący z surowej ascezy, wprowadzenia prostego pożywienia i rezygnacji z beneficjów, czynszów i monopoli feudalnych oraz egzystowania z pracy na roli stanowiącej głowne źródło utrzymania- w XII wieku przeżywał rozkwit, który stał się początkiem ekspansji zakonu cystersów na wiele krajów europejskich. W XIII wieku powstaje klasztor cystersów w Byszewie oraz kościół parafialny w pobliskiej Dąbrówce Nowej. Według archiwalnych dokumentów w obrębie tej parafii znalazły się między innymi wsie Mochle oraz Szczutki. Wzmianka o cystersach wydaje się uzasadniona nie tylko na rolę tego zakonu, jaką odegrał w histoeii naszej małej ojczyzny lecz także dlatego, że dziś tuż obok niej (przez sąsiednie Wojnowo prowadzi droga turystyczna "Szlak Cystersów".

Powóz przed mochelskim dworem. Rok 1907.
Pokaż opis	Schowaj opis

  Mochle wymieniają także dokumenty z 1362r., 1504-1516r., 1583r., 1712r., Według "Słownika Królestwa Polskiego" około 1885 roku w Mochlu żyło 46 mieszkańców, z czego 34 osoby były ewangelikami. Wiarygodne informacje świadczą o tym, że przed włączeniem tych ziem do państwa pruskiego w 1772r. właścicielem majątku Mochle był Polak o nazwisku Czerwiński*. W owych czasach w skład majątku Mochle wchodziły także wsie Chmielewo, Nowa Ruda, osada Mochełek. W samym Mochlu w skład majątku wchodził szereg budowli m.in. budynki gospodarcze- stodoła, obora, wozownia i in., sad z budynkiem mieszkalnym dla ogrodnika, spichrz zbożowy dwupiętrowy(od 1935r.-młyn), spichrz zbożowy piętrowy (b. sklep GS), piekarnia, gorzelnia, kuźnia, czworak pracowniczy i budynki mieszkalne oraz zespół dworsko- parkowy. Obecnie istniejący pałac (Ośrodek Zdrowia) jest dworem eklektycznym z 1864 roku, wybudowanym obok istniejącego niegdyś dworu modrzewiowego. Otaczające obecnie dwór- zadrzewienie z zachowanymi pomnikami dębami, lipami, bukami, modrzewiem i jodłą- stanowiło niegdyś park dworski prowadzony w stylu angielskim. Liczne gatunki drzew parkowych, 2 stawy, malowniczy, kręty rów oraz rzadko spotykane żywopłoty grabowe i przepiękny, zwieńczony wieżą widokową budynek dworu stanowiły wizytówkę naszej wsi.

powiększ widokówkę

Pozdrowienia z Mochla- widokówka z 1906r.

  Przed I wojną światową ostatnimi właścicielami majątku byli Niemcy P. Lila(z domu Daum)i Georg Pogge, którzy po parcelacji majątku (w 1918r.) sprzedali pozostałą część (resztówka- dwór z parkiem, bud. gosp. i 32,50 ha gruntów rolnych)- przed opuszczeniem Polski w 1919r.- Piotrowi Gauerowi, ten zaś sprzedał "resztówkę" w 1922r.- Franciszkowi Sawickiemu. W 1925r. nieruchomość tę nabyli Pelagia i Teofil Gałęscy, by sprzedać ją następnie Panu Tadeuszowi Czarlińskiemu, który ofiarował ją swym siostrom- Leokadii i Jadwidze. Warto wspomnieć, że w okresie zaboru pruskiego Czarlińscy dbali o zachowanie i rozwój polskości. Działalność społeczna i narodowa powodowała, że ich majątki często z tego powodu narażone były na konfiskaty. W dowód zasług dla ludności polskiej, społeczeństwo Pomorza i Kujaw uczciło ich pamięć nadając w Toruniu jednej z ulic nazwę Leona Czarlińskiego (1860- 1914), a w Inowrocławiu odsłaniając tablicę pamiątkową ku czci rodzonego brata właścicielek Mochla, Jadwigi i Leokadii- Leona Czarlińskiego (1860-1929)- pierwszego, polskiego komendanta i naczelnika dworca kolejowego, zasłużonego działacza ziemii kujawskiej. (zob. więcej: Łada Henryk. Historia Rodu Schedlin-Czarlińskich, The history of the Schedlin-Czarlińskis House, Inowrocław 1985r.). W okresie międzywojennym córka Leokadii Czarlińskiej- Antonina Radomska wychodzi za mąż za Erwina Drzewieckiego, którzy przekazują swoje gospodarstwo synowej i synowi- Krystynie i Tadeuszowi Drzewieckim- ostatnim prywatnym właścicielom zespolu dworsko-parkowego w Mochlu.

Pławienie koni w "Stawie Mochelskim"- pierwsze lata XX wieku.

  W okresie międzywojennym ludność Mochla stanowili Polacy i Niemcy (ok. 40%). Funkcjonowały wówczas na terenie wsi: Szkoła (bud. z XIX wieku i początku XX wieku), 2 kuźnie (budynek z 1905r. istnieje do dziś), 1 stolarnia, 1 rzeźnia, 1 krawiec, 1 piekarz, 1 młyn, 1 śrutownik- kaszarnia (b. sklep spożywczy GS), remiza srażacka, 1 lekarz (dr Alkiewicz- szlachcic). Resztę ludności stanowili rolnicy indywidualni i robotnicy najemni.